آشنایی با تاریخچه کتاب و کتابخانه

تاریخچه کتاب و کتابخانه

کتاب مجموعه ای از صفحات کاغذی می باشد که محتوایی بر روی آن ها نوشته شده و به یک دیگر متصل شده اند. کتاب دارای قدمتی پنج هزار ساله می باشد. کتاب‌ های ابتدایی به صورت لوح های گلی تولید می شدند اما در طی زمان، با پیشرفت تکنولوژی و دسترسی افراد جامعه به تجهیزات نوین و تغییر نیاز آن ها به ارتباطات و اطلاعات فرمت کتاب ها پیشرفت کرده و به تکامل رسیده اند. در این مقاله از فروشگاه اینترنتی کتاب جریان کتاب سعی بر این کرده ایم تا شما را با تاریخچه کتاب و کتابخانه آشنا کنیم. با ما همراه باشید.

۱_کتاب

۲_تاریخچه کتاب

۳_تاریخچه چاپ

۴_مراحل چاپ کتاب

۵_کتاب الکترونیکی

۶_کتاب شفاهی

۷_تاریخچه کتابخانه

۸_سخن پایانی

کتاب

کتاب
book

کتاب مجموعه‌ ای از صفحات کاغذی می باشد که متنی بر روی آن ها تایپ شده و از یک سمت به هم وصل شده و جلد شده می باشند. تعریف سازمان یونسکو از کتاب: به اثر های چاپی صحافی‌ شده‌ کتاب می گویند که دارای بیش از ۴۹ صفحه است و مثل مجلات از یک عنوان واحد برخودار نیست و به‌ شکل دوره‌ای به چاپ نمی رسد. جلد کردن کتاب اصطلاحا صحافی نامیده می شود.

کتاب در ابعاد مختلف وجود دارد. قطع رحلی، وزیری و جیبی از معروف‌ ترین قطع‌ های کتاب است. کتاب دیجیتالی از انواع دیگر کتاب محسوب می شود که این نمونه در قالب بسته‌ های نرم افزاری مانند پی‌ دی‌ اف تولید و عرضه می شوند. همچنین نمونه دیگر کتاب غیر چاپی، کتاب صوتی می باشد.

تاریخچه کتاب

درباره تاریخچه کتاب می توان گفت که کتاب از قدمتی پنج هزار ساله برخوردار می باشد. کتاب‌ های نخستین به شکل لوح‌ های گلی بودند. اما با گذشت زمان، با توجه به دسترسی بشر به امکانات جدید و تغییر نیاز بشر به ارتباطات و اطلاعات، شکل کتاب‌ ها تکامل یافت که در ادامه روند تکامل آن توضیح داده شده است.

لوح‌های گلی (تاریخچه کتاب)

 ۲۲۰۰ تا ۲۴۰۰ سال قبل از میلاد جهت نوشته های خط سومری در منطقه بین النهرین از لوح های گلی استفاده می کردند. این روش توسط تمدن سومر ابداع شد و به تکامل رسید. اما با گذشت زمان، بابلی‌ ها و آشوری‌ ها نیز همین روش را به‌کار گرفتند. این لوح‌ ها ساخته شده از خاک رس و آب بودند و قبل از خشک شدن، با استفاده از ابزار های نوک‌ تیز بر روی آن ها نوشته می‌ شد. نوشته‌ های بیشتر این لوح‌ ها، اکثرا مرتبط با امر بازرگانی، اداری و حکومتی بود.

پاپیروس (تاریخچه کتاب)

کاغذ پاپیروس
Papyrus paper

حدود ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح استفاده از کاغذ پاپیروس جهت نوشتن در مصر رایج شد و تا قرن ششم میلادی نیز ادامه یافت. کاغذ پاپیروس، صفحه‌ ای ساخته شده از گیاه پاپیروس به صورت توماری با درازای چند متر و عرض ۳۰ سانتی متر بود. این تومار، انعطاف‌ پذیر بود و پس از پیچیده شدن به‌ صورت یک استوانه به قطر ۵ تا ۶ سانتی‌ متر در می‌ آمد. نی یا قلم نی آغشته به مرکب از ابزار نوشتن بر روی پاپیروس محسوب می شد. اختراع پاپیروس یکی از تحولات بسیار مهم در تاریخ کتاب محسوب می‌ شود.

قدیمی‌ ترین کتابی که به‌صورت تومار یافت شده، پاپیروس پریس نام دارد که محتوای آن پیرامون گفته‌ های اخلاقی است. داستان سینوحه نیز یکی از معروف‌ ترین کتاب‌ هایی می باشد که بر روی پاپیروس نگاشته شده‌است. پاپیروس اگرچه سبک و کم‌ حجم بود، اما برخلاف لوح‌ های گلی، شدیدا آسیب‌ پذیر بود و به‌ همین دلیل تاکنون هیچ مجموعه مهمی مربوط به مصر باستان، از زیر خاک بیرون نیامده‌ است. به‌جز مصر، پاپیروس در یونان و روم نیز به‌ طور گسترده مورد استفاده قرار می‌ گرفت.

علاوه بر پاپیروس، چرم، پوست حیوانات و پارچه نیز برای نوشتن مورد استفاده قرار می‌ گرفت. پوست، مرکب را از هر دو طرف جذب می‌ کرد و از پاپیروس با دوام‌ تر و انعطاف‌ پذیرتر بود.

کدکس (تاریخچه کتاب)

کدکس شکل امروزی کتاب است که به معنای تا خورده بودن و به یک دیگر دوخته بودن صفحات پوست، پاپیروس و غیره می باشد. پیدایش کدکس به قرن دوم میلادی بر می‌ گردد که توسط مسیحیان جهت نگارش متون مذهبی مورد استفاده قرار می‌ گرفت. این فرم از کتاب، به‌ دلیل مزیت‌ هایی که داشت، از قرن چهارم میلادی رواج پیدا کرد. از جمله مزیت‌ های آن می‌ توان به قابلیت جستجوی بهتر، امکان بهتر برای انبار و نگهداری آن (در کتابخانه) و تولید سریع‌تر اشاره نمود.

در آن زمان در صومعه‌ ها و کلیسا ها، فضا هایی ایجاد شده بود که در آن ها کار رونویسی از انجیل و دعا ها صورت می‌گرفت و عملاً کتاب تولید می‌ شد. همچنین با گذشت زمان، تولید کاغذ (که قبلا در چین اختراع شده بود)، در ایران و پس از آن در اروپا رایج شد و به تبع آن، کتاب‌ های کاغذی نیز ابداع شدند.

تاریخچه چاپ

چاپ کتاب
Printed books

در سال ۱۴۳۹، با اختراع ماشین چاپ توسط یوهانس گوتنبرگ آلمانی، تحول بسیار بزرگی در صنعت نشر کتاب صورت گرفت.  انجیل اولین کتابی بود که با استفاده از دستگاه گوتنبرگ چاپ شد  که به علت تعداد سطر هایش در هر صفحه، به انجیل ۴۲ سطری معروف شد. این ماشین چاپ، ماشین فشار پیچی نام گرفت و سرعت چاپ آن، ۷۰ تا ۱۰۰ برگ در ساعت بود.

مراحل چاپ کتاب

پس از آماده شدن کتاب توسط نویسنده، انتشارات کار حروف چینی و صفحه آرایی را انجام داده و جهت گرفتن شابک راهی خانه کتاب می‌کند. پس از اختصاص شابک، کتاب جهت گرفتن فیپا به کتابخانه ملی فرستاده می‌ شود، پس از دریافت فیپا که اطلاعات کامل کتاب در آن جمع شده کتاب به وزارت ارشاد برای دریافت مجوز چاپ فرستاده می‌شود تا مجوز چاپ برای کتاب صادر شود. پس از اتمام تمام مراحل، کتاب آماده چاپ می باشد و توسط ناشر برای لیتوگرافی، چاپ و صحافی فرستاده می‌شود.

کتاب الکترونیکی 

پیدایش کتاب‌ های الکترونیکی به سال ۱۹۷۱ باز می‌گردد. این کتاب‌ های الکترونیکی، با به ‎کارگیری لامپ اشعه کاتد، تصاویری را بر روی پرده پدیدار می نمود که می‌ توانست جایگزین چاپ و کاغذ شود. اما نخستین کتاب الکترونیکی دیجیتال، به نام Nuvomedia’s Rocket در سال ۱۹۹۹ منتشر شد.

اخیرا تلاش‌ هایی جهت تبدیل کتاب‌ های عادی به کتاب‌ های الکترونیکی صورت گرفته‌ است. این تلاش‌ ها در جنبشی به نام پروژه گوتنبرگ در حال اجرا می باشد. همچنین برای آسان ‎سازی کاربرد کتاب‌های الکترونیکی، تجهیزات دیجیتالی ویژه‎ای به نام کتابخوان الکترونیکی تولید و به بازار عرضه شده است. این تجهیزات در حقیقت، رایانه‌ های کوچکی می باشند که می توانند تعداد زیادی کتاب الکترونیکی را ذخیره و بازیابی کنند.

برخی از ویژگی‌ های کتاب‌ های الکترونیکی که باعث شده است کاربرد آن‎ ها گسترش یابد، شامل موارد زیر می باشد.

  • آسانی کار و اجرا
  • انسجام مطالب و تنوع کاربرد
  • تبادل بینابین مطالب با یکدیگر
  • پشتیبانی از امکانات چند رسانه‎ای
  • آسانی انتقال در عین یکپارچگی مطالب

کتاب شفاهی

 یک کتاب‌ گویا متنی است که به صورت صوتی تهیه و بر روی نوار کاست، سی‌دی و … ضبط می‌ شود. این نوع کتاب ها معمولاً کتابی می باشند که قبلا به صورت مکتوب منتشر شده‌ و اکنون توسط خود نویسنده، مترجم و یا هنر پیشگان رو خوانی می‌ شود. در حال حاضر سایت های اینترنتی بسیاری کتاب های صوتی یا گویا ارائه می‌ دهند که تعدادی به صورت رایگان هستند و تعدادی دیگر در ازای پرداخت پول قابل شنیدن می‌ شوند. این روش جهت نگه داشتن علاقه مردم به مطالعه کتاب توسط متفکران و ایده پردازان ابداع شد.

تاریخچه کتابخانه

کتابخانه
library

در دوران باستان هزینه نگهداری کتابخانه‌ ها معمولاً به وسیله فردی ثروتمند تأمین می‌شد. این کتابخانه‌ها می‌توانست خصوصی یا عمومی باشند. تفاوت این کتابخانه‌ ها با کتابخانه‌ های عمومی امروزی در محل تأمین هزینه‌ های آنها بود که درکتابخانه‌ های باستان این هزینه معمولاً از یک منبع عمومی تأمین نمی‌شد. اینطور تخمین زده می‌ شود که در شهر رم در قرن سوم میلادی در حدود ۳۰ کتابخانه عمومی وجود داشته‌ است. بعد ها در قرون وسطی، صومعه‌ ها و دانشگاه‌ ها دارای کتابخانه‌ هایی بودند که امکان مطالعه کتاب برای مردم عادی را نیز فراهم می‌ کرد. آغاز استفاده از کتابخانه‌ های امروزی به حدود قرن پانزدهم میلادی باز می‌ گردد، زمانی که تعدادی از مردم جامعه شروع به اهدای کتاب به شهرها کردند.

سخن پایانی

همان طورکه در مطالب بالا گفته شد کتاب محتوایی چاپ شده بر روی صفحات متصل به هم می باشد که قدمتی پنج هزار ساله دارد. اولین کتاب از لوح گلی ساخته شده که در طی زمان های مختلف جای خود را به کدکس که شکل امروزی کتاب می باشد داده است. کدکس به معنای تا خورده بودن و به یک دیگر دوخته بودن صفحات پوست، پاپیروس و غیره می باشد. اما به دلیل پیشرفت تکنولوژی و استفاده افراد جامعه از وسایل هوشمند، متفکران و ایده پردازان به کتاب الکترونیکی و صوتی روی آوردند تا همچنان علاقه افراد به مطالعه کتاب حفظ شود. در حال حاضر سایت های اینترنتی بسیاری کتاب های صوتی یا گویا ارائه می‌ دهند که تعدادی به صورت رایگان هستند و تعدادی دیگر در ازای پرداخت پول قابل شنیدن می‌ شوند.

نویسنده سایت

همه پست های نویسنده

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای الزامی هستند.